ANTWERPEN. De samenwerking tussen Waterwegen & Zeekanaal NV en de Stad Antwerpen binnen het Scheldekaaienproject werpt vruchten af. Dit kan letterlijk genomen worden, want vijf jaar nadat alle partijen het engagement aangingen, ligt een uitgewerkt ontwerp-masterplan met de krijtlijnen voor de heraanleg van de hele kaaienstrook ter beoordeling op tafel. Vlaams Minister voor Mobiliteit en Openbare Werken Hilde Crevits liet, samen met Waterwegen en Zeekanaal NV, reeds een licht schijnen op het project. Wie wou kon op zondag 28 maart een infomoment bijwonen. Het project Scheldekaaien is het grootste Sigmaproject in stedelijke context.

De heraanleg van de Scheldekaaien, over zo’n 6 km,  kan gezien worden in drie onderdelen die belangrijke elementen vormen: de waterkering moet worden verhoogd met ongeveer 90 cm wat conform met het geactualiseerd Sigmaplan. Waterwegen en Zeekanaal NV verhoogt de waterkering tot op 2,25m boven de blauwe steen of 9,25 m TAW (Tweede Algemene waterpassing is de referentiehoogte waartegenover hoogtemetingen in België worden uitgedrukt van bv. dijken en waterpeilen). Verhoging is nodig want de stormvloed van januari 1976 bewees dat de kaaimuur niet hoog genoeg was en het was toen dat de huidige waterkeringsmuur werd opgetrokken.

Deze nieuwe ingreep moet het centrum van de havenstad ook in de toekomst beschermen tegen overstromingen vanuit de Schelde. Daarnaast dient een renovatie van de historische kaaimuur zich aan. Deze eerder technische ingrepen betekenden bovendien een opportuniteit om de volledige kaaienstrook om te vormen tot een kwaliteitsvolle publieke ruimte. Want sinds de haven meer noordwaarts trok en de Scheldekaaien achterliet, is hun uitzicht niet wat het geweest is. ’t Is er net een reusachtig parkeerterrein!

De historische constructie van de kaaimuur voldoet immers niet aan de stabiliteitsnormen van heden en moet dus ‘gestabiliseerd’ worden.

Een tweede en derde element is het inrichten van de publieke ruimte waar de stad Antwerpen zelf de betrokken partij is. De kaaien vormen in zekere zin wel wat verloren ruimte en men wil er een aantrekkelijk stukje van de stad van maken. Bij de opmaak van het masterplan werd voortdurend gestreefd om de waterkering optimaal te integreren in een kwalitatief ruimtelijk concept. Dijklichamen, mobiele waterkeringen en zelfs gebouwen als vaste waterkering zullen creatief worden gecombineerd, zonder dat een barrière ontstaat tussen de stad en de stroom. In het plan wordt bovendien een ruimtelijke samenhang tussen de verschillende deelgebieden geambieerd zonder hun eigenheid en de link met het achterliggende stadsdeel in het gedrang te brengen.

Het project werd dus reeds 5 jaar geleden opgestart met de ondertekening van een intentieovereenkomst tussen Vlaanderen en de stad. De laatste die jaar werd echt aan een ‘masterplan’ gewerkt. Het is nu wel geen sneltreinvaart maar het loopt toch naar een definitief beeld. In Arenbergschouwburg werd dat masterplan aan de Antwerpenaars voorgelegd als definitief voorstel van de ontwerpers. Alles gaat nu naar het beleid voor de goedkeuring en het nemen van een aantal beslissingen zodat tot een uitvoering kan worden overgegaan.

veiligheid en schoonheid

Vlaams Minister van Mobiliteit en Openbare Werken Hilde Crevits: "Ik hecht er veel belang aan dat we aantrekkelijke bouwwerken afleveren maar de veiligheid en de bescherming van de inwoners van de stad staan natuurlijk voorop."

Het initiatief voor de heraanleg van de Scheldekaaien werd genomen door de stad Antwerpen en het Vlaamse Gewest. Het project Scheldekaaien is een gezamenlijk project van de stad Antwerpen en Waterwegen en Zeekanaal NV. Heel wat partijen zijn daar bij betrokken. De opdrachtgevers voor de opmaak van het masterplan Scheldekaaien zijn Waterwegen en Zeekanaal NV  en het Autonoom Gemeentebedrijf Stadsplanning Antwerpen De ontwerpers van het masterplan Scheldekaaien zijn: De Portugese groep PROAP, de Belgische WIT Architecten en de Italiaanse bureaus Idroesse en D-Rectahet; De werkzaamheden worden opgedeeld in zeven deelprojectengespreid over ruim tien jaar.

Het eerste deelproject zou voor Sin-Andries en ‘t Zuid zijn waar reeds wordt rond bekeken hoe het concreet kan aangepakt worden. De ontwerpers werken aan de opmaak van het voorontwerp voor de kaaistrook aan Sint-Andries en ’t Zuid. Deze strook loopt van de Sint-Jansvliet aan het Zuiderterras tot aan de Namenstraat ten zuiden van de Zuidersluis. De bewoners werden er bij betrokken en 448 geïnteresseerden namen deel aan 45 tafelgesprekken.
In de loop van de zomer zou dit voorontwerp klaar moeten zijn en wordt het teruggekoppeld naar de bewoners. Het definitieve ontwerp zou dan begin 2011 op tafel moeten liggen. De planting hiervoor spreekt van half 2012 om te beginnen.
Het project rond de Antwerpse kaaien vroeg en vraagt veel voorbereiding omdat het erg belangrijk was de veiligheid te garanderen langs de Schelde. Werk aan stabiliteitsberekeningen en het technisch onderzoek daar rond dat heel belangrijk is. Het vergt dan ook wat tijd om tot een goed onderbouwd ontwerp te komen.

Hoe de nieuwe kaaien zullen worden ingevuld moet nog worden vastgelegd via participatiemomenten rekening houdend wat de bevolking echt wenst in die bepaalde zone. Dat ligt nog allemaal niet vast maar via die participatiemomenten zal men wel weten hoe bepaalde functies in het gebied worden ingevuld.

De reacties op het infomoment in de in de Arenbergschouwburg werden door de ontwerpers als vrij positief ervaren. De bevolking beseft wel dat er zeker naar de veiligheid toe iets moet gebeuren. De zeespiegelstijging blijft een actueel thema en dat leeft blijkbaar bij de bevolking. Vandaar dat de verhoging van de waterkering er een antwoord op geeft en rekening houdt met een eventuele stijging van de zeespiegel de komende decennia.

Voor de Antwerpenaar is ook het publiek domein belangrijk en hij wordt graag betrokken bij hoe zijn stad verder evolueert. Niet uit het oog verliezen dat het aanleggen van de grote cruiseschepen, ook aan die kaai gebeurt. Voor de stad een gegeven dat zorgt voor een grote internationale uitstraling. Maar ook zeeschepen kunnen aanmeren aan de kaaien. En dat is vrij dicht bij de stadskern een vrij unieke situatie.
De functies, die nog niet vast liggen, zullen wel in het kader zijn van toerisme en de plaatselijke bevolking. De horeca zal daar zeker een onderdeel van vormen.
"Straks flaneren we van noord naar zuid over de kaaien" zo klinkt het al bij velen die achter het prachtig project staan.

Het concept van de Scheldekaaien moest er voor zorgen dat de Sinjoren het zicht op 'hun' Schelde niet kwijt speelden maar de vernieuwing van de kaaien moet toch vooral Antwerpen beschermen tegen wateroverlast. En hopelijk wordt de band met de stroom hechter en dus echt het imago van ‘Stad aan de Stroom’.(Rolf Duchamps)